Filosofie I

Nyaya en Vaisheshika

In dit hoofdstuk Filosofie I vindt u de volgende onderwerpen:

• Inleiding
• Nyaya
• Vaisheshika

In het vervolgende hoofdstuk Filosofie II vindt u onderstaande onderwerpen:

• Sankhya
• Yoga
• Mimamsa
• Vedanta
• Boeddhisme

Inleiding - Filosofie

Het waren de Veda’s die in India aan de basis van zowel de religie en mythologie als van de filosofie en wetenschap lagen. Ook op het gebied van filosofie en wetenschap was er veel activiteit en ontwikkeling in India. Hoewel filosofie er veel meer holistisch was dan wat nu in het moderne westen onder filosofie wordt verstaan en er altijd aandacht werd besteed aan eenheid van lichaam, geest en ziel en aan het bestaan van het goddelijke, was het tegelijkertijd wetenschappelijk objectief en praktisch gericht.

Veel van die praktische gerichtheid is terug te vinden in de basisprincipes zoals die in de Ayurveda gebruikt worden. Bij de afzonderlijke filosofische stromingen wordt in hoofdpunten aangegeven in welk opzicht zij bijgedragen hebben aan de leer van Ayurveda.

Nyaya

De filosofie van Nyaya richt zich met name op logica als methode van redeneren en voor wetenschappelijk debat.
Nyaya heeft voornamelijk aan de Ayurveda bijgedragen wat betreft haar stellingen op het gebied van:

• geldige kennis: kennis is geldig wanneer het voortkomt uit:
  o inferentie/afleiden – er is koorts, dus er is een teveel aan vuur in het lichaam.
  o vergelijking – er werden een aantal gevallen van malariakoorts met een bepaald medicijn genezen: uit vergelijkingen tussen die gevallen en de behandeling ervan kan men iets zeggen over succesvolle remedies.
  o authentieke getuigenis - waaronder ook het verhaal van de patiënt en de mondelinge overlevering van Ayurveda van leraar aan student.
• de geesteswereld als materieel proces: de gedachten meten en categoriseren alle fysieke ervaringen en zijn nauw met de fysieke werkelijkheid verbonden – daarop is ook het moderne idee van psychosomatische ziekten gebaseerd.
• scepticisme en twijfel: een logisch systeem van navragen en onderzoeken is belangrijk – daarmee verbonden is de anamnese van de patiënt.

Vaisheshika

Deze school wordt zo genoemd omdat zij Vishesha – het uniek zijn van dingen – als een aspect van de werkelijkheid ziet en het daarom als een aparte categorie bestudeert. Ook fysieke substantie in al haar facetten werd door deze school nauwkeurig bestudeerd. Natuur- en scheikunde van zowel lichaam als universum zijn dientengevolge belangrijke onderwerpen binnen deze filosofie. Vaisheshika is de eerste school die het bestaan van atomische deeltjes erkent. De praktische kant van deze leer benadrukt Dharma – het juiste handelen van de mens – aangezien dat tot het hoogste doel van bevrijding leidt.
Vaisheshika heeft voornamelijk aan de Ayurveda bijgedragen wat betreft haar stellingen op het gebied van:

• logische analyse van substanties: de kwaliteiten van een substantie impliceren een bepaald effect – dit is met name van belang voor de ayurvedische farmacologie; gemberpoeder bijvoorbeeld heeft de kwaliteiten heet en droog, en het effect van gemberpoeder op het lichaam is dan ook verwarmend en drogend.
• de leer van de atomen is belangrijk voor de cellulaire benadering van Ayurveda en voor het idee dat de microkosmos een afspiegeling van de macrokosmos is.

Copyright © 2003 Holisan BV, Lelystad