Parallellen tussen Ayurveda en andere natuurlijke geneeswijzen I

Griekse geneeskunde (Hippocrates) en Unani

In dit hoofdstuk Parallellen tussen Ayurveda en andere natuurlijke geneeswijzen I vindt u de volgende onderwerpen:

• Inleiding
• Griekse geneeskunde (Hippocrates)
• Unani geneeskunde

In het vervolgende hoofdstuk Parallellen tussen Ayurveda en andere natuurlijke geneeswijzen II vindt u onderstaande onderwerpen:

• Tibetaanse geneeskunde
• Chinese geneeskunde

Inleiding – Parallellen met andere natuurgeneeswijzen

Ayurveda toont op verschillende gebieden overeenkomsten met andere natuurgeneeswijzen, met name met de Chinese, Tibetaanse, Griekse en Unani geneeskunde. Die overeenkomsten komen deels door onderlinge uitwisseling van kennis, en deels omdat de meeste natuurgeneeswijzen uiteindelijk gebaseerd zijn op de wetten van de natuur. Die wetten zijn universeel en overschrijden grenzen en culturen.

De Griekse Geneeskunde

De Indiase en de Griekse (en Europese) cultuur stammen van een zelfde oercultuur af, de Indo-Europese cultuur. Dit impliceert een gemeenschappelijke achtergrond op het gebied van taal, wetenschap en religie, en dat geldt ook voor het gebied van de geneeskunde. Er zijn duidelijke overeenkomsten tussen de twee systemen, enerzijds de oude Griekse geneeskunde en anderzijds de ayurvedische geneeskunde zoals die ook vandaag de dag nog wordt gebruikt.

De reden van die overeenkomsten kan ook liggen in de contacten die er in de loop der tijden blijkbaar altijd tussen deze twee culturen is geweest. Zo was bijvoorbeeld Alexander de Grote op zijn tochten tot ver in India doorgedrongen.
Waarschijnlijk spelen zowel de gemeenschappelijke, zelfde achtergrond alsmede de onderhouden contacten beide een rol.

Een paar voorbeelden van de genoemde overeenkomsten zijn:

1) In de Ayurveda kent men drie principes – Vata, Pitta en Kapha  – die met de substanties gas/wind, gal en slijm verbonden zijn. Ook in de Griekse geneeskunde zijn deze drie principes of substanties terug te vinden. Later is dat een systeem van vier substanties of lichaamsvloeistoffen geworden.

2) In ons huidige smakenpalet gaan we meestal uit van de vier hoofdsmaken zoet, zuur, zout en bitter. De andere twee smaken – scherp en wrang – lijken een beetje op de achtergrond te staan. In de Ayurveda gaat men uit van zes smaken. Ook de Grieken kenden dezelfde  zes smaken die in de geneeskunde van belang waren. De bekende filosoof Plato schreef over deze zes smaken.
Voorbeeld (uit Plato: )

“Want wanneer aardedeeltjes de kleine vaatjes ingaan, die een soort testinstrumentjes van de tong zijn en naar het hart gaan, en daar de vochtige en zachte delen van het vlees beroeren, dan lossen zij daar op en doen de kleine vaatjes opdrogen en samentrekken; en als deze deeltjes erg ruw zijn worden ze ‘astringerend’ genoemd, wanneer ze iets minder ruw zijn ‘wrang’ (1).

De substanties die reinigend werken en de hele oppervlakte van de tong schoonmaken, en die dit grondig doen en zodanig werken dat zij een deel van de structuur van het vlees oplossen, hetgeen de eigenschap van basen is, die worden ‘bitter’ (2)genoemd.
Maar de substanties die niet die basische kwaliteit bezitten en de tong slechts op een gematigde manier schoonmaken, die zijn ‘zout’ (3) zonder bitterheid en worden door ons als meer aangenaam dan ‘bitter’ ervaren.

Die substanties die de warmte van de mond delen en daardoor ook zachter worden – terwijl zij zelf opgewarmd worden en op hun beurt verhitten wat hen opgewarmd heeft – en die op grond van hun eigenschap van lichtheid de neiging hebben naar de zintuigen in het hoofd te stijgen – daarbij in alles doordringend wat op hun pad komt – deze substanties worden op grond van deze eigenschappen ‘scherp’ (4) genoemd.

In andere gevallen bestaan de substanties uit een aarde-bevattende vloeistof dat alles doet oplichten en opstijgen, en geassocieerd is met gisten en fermenteren; de oorzaak van dergelijke condities wordt ‘zuur’ (5) genoemd.

De tegenovergestelde situatie van wat hierboven beschreven is, wordt teweeggebracht door de tegenovergestelde oorzaak: wanneer de structuur van de binnendringende deeltjes in de vochtige substantie – met een natuurlijke affiniteit voor de normale conditie van de tong – de tong soepel maakt door de ruwe delen te verzachten, en door datgene wat op onnatuurlijke wijze samengetrokken of uitgedijd is, te doen ontspannen of te bundelen, en op die wijze alles in haar natuurlijke staat terugbrengt, een dergelijke remedie tegen alle meer gewelddadige aandoeningen van de tong ervaren we als aangenaam en noemen we ‘zoet’ (6).”

3) Een aantal kruiden die binnen de Ayurvedische geneeskunde gebruikt wordt, vindt men ook terug in de Griekse geneeskunde, soms met de vermelding van Indiase afkomst erbij.

De Unani Geneeskunde

Nadat de Griekse cultuur in Griekenland zelf ten onder was gegaan, ontwikkelde zich in het Midden Oosten, met name in Alexandrië en omgeving eigen geneeskundige scholen. Deze scholen kwamen in de loop der tijd meer en meer onder Mohammedaanse invloed.

Vanuit deze scholen was er veel contact met Indiase scholen op geneeskundig gebied. Er vond een uitwisseling en vermenging plaats die uiteindelijk resulteerde in de Unani geneeskunde, die veel zowel Ayurvedische als oud Griekse elementen bevat. De Unani geneeswijze wordt vandaag de dag nog steeds in India – naast of samen met Ayurveda – gepraktiseerd in met name Moslemkringen.

Een paar voorbeelden van overeenkomsten tussen Unani en Ayurveda zijn:

1) Veel kruiden en remedies vindt men in beide systemen. In de ayurvedische Sarangadhara Samhita uit de 13e eeuw n. Chr. zijn voor het eerst Unani remedies en recepten opgenomen.
2) Zowel Unani als Ayurveda zijn gebaseerd op de elementen, maar – net als in de Griekse geneeskunde – wordt in de Unani geneeskunde over het algemeen uitgegaan van vier elementen, in plaats van de ayurvedische vijf elementen.
3) Zowel Unani als Ayurveda besteden veel aandacht aan de ‘dagelijkse routine’ als deel van therapie en ter preventie.
4) Olie- en zweetbehandelingen (Snehana en Swedana) hebben in beide systemen een belangrijke plaats. Datzelfde geldt ook voor de belangrijkste Pancha Karma methoden.

Copyright © 2003 Holisan BV, Lelystad